Türk Avukatlar İçin Doğru Yapay Zekâ Aracı Seçme Rehberi

Bu yazıyı okumaya karar verdiyseniz, hukuk teknolojilerine ilgili bir meslektaşsınız demektir. Hukuk teknolojilerine ilgili bir meslektaşsanız da elbette ki yıllar içinde hayat bizi bir noktada bir araya getirmiştir. Ancak her halükârda, önceden tanışmamış olma ihtimalimize istinaden, kısaca kendimden bahsederek başlayayım. 

Ben Cem Şanap; hukukçular için yapay zekâ çözümleri geliştiren Legaling ve Lavren şirketlerinin kurucusuyum. Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesini şeref derecesiyle tamamladıktan sonra avukatlık, hukuk bürosu yöneticiliği, akademik çalışma ve hukuk teknolojileri alanlarında farklı şapkalarla çalışma fırsatı buldum. Sabancı Üniversitesi MBA programından birincilikle mezun olduktan sonra, Koç Üniversitesi Özel Hukuk Yüksek Lisans programında dijital hizmetler üzerine yazdığım tezim ise kitap olarak yayımlandı. Hukuk teknolojileri alanındaki çalışmalarım, Avrupa Baroları Federasyonu tarafından 2019 yılında düzenlenen “Geleceğin Hukuk Bürosu” yarışmasında Jüri Özel Ödülü’ne, 2023 yılında düzenlenen “Algoritmalar, Etik ve Hukuk” yarışmasında ise birincilik ödülüne layık görüldü. Hâlihazırda Avrupa Baroları Federasyonu Yeni Teknolojiler Komisyonundaki tek Türk üye olarak Avrupa genelinde hukuk teknolojilerine ilişkin politika geliştirme ve araştırma faaliyetlerine devam ediyorum. Yaklaşık yedi yıldır da hukuk ile teknolojinin kesişiminde ürün geliştiriyor; Türkiye’nin yanı sıra Avrupa genelinde çeşitli çalışmalar yürütüyorum.

Hukuk teknolojileri ekosistemi içinde geçirdiğim yediden fazla yıl içerisinde yalnızca Türkiye’de değil, Avrupa ve Afrika’da sayısız konferans verdim, ulusal ve uluslararası çalışmalarda bulundum. Tahmin ediyorum ki bugüne değin binlerce meslektaşa veya meslektaş adayına sesimi duyurma şansı bulmuşumdur. Bu etkinliklerden tanıyan birçok meslektaş da teveccüh edip bana farklı kanallardan ulaşarak hukuk teknolojileri kapsamında sık sık danışır; ben de bildiğim kadarıyla aktarmaya çalışırım.

Son dönemlerde bu tür iletişimlerin sayısı gittikçe arttı, yetişemez hâle geldim. Nitekim ben ekosisteme girdiğimde bir elin parmaklarını geçmeyen hukuk teknolojisi şirketleri, bugün artık onlarca, belki yüzlerce şirketle ifade ediliyor. O yüzden kafalar bazen karışabiliyor. Nitekim oyuncuların söylemleri de birbirine çok benziyor.

Buradan hareketle, bazı kafa karışıklıklarını tek seferde gidermek ve en azından insanların karar süreçlerini kolaylaştırmak adına beş maddeden oluşan basit bir rehber hazırlama ve bunu da bir seri olarak paylaşma kararı aldım. Bu rehberi, en nihayetinde Legaling ve Lavren serüvenlerinde elde ettiğim sayısız içgörüden damıtarak oluşturacağım. Elbette görüşlerim, kendim de bir hukuk teknolojisi şirketi sahibi olduğum için belirli bir tarafgirliğe sahip olacak; ancak doğrudan işin mutfağından gelen içgörülerimle, elimden geldiğince objektif bir kontrol listesi hazırlamaya çalışacağım.

Kural #1

“Hukuk teknolojisi geliştirme işi, esasında teknolojiden çok hukuk işidir. O yüzden kurucu ekibinde hukukçu olmayan bir hukuk teknolojisi şirketi ölü doğmuştur.”

Yapay zekâ, yazılım sektöründe yepyeni bir paradigmayı devreye soktu. Hayır, bahsettiğim kod yazmanın artık çok kolay olması değil. Klasik deterministik sistemlerde ürünlerin test süreçleri de çoğu zaman yine yazılımcılar tarafından yapılırdı. Nitekim test mühendisinin sorumluluğu, ürünün öngörülen akışlarda düzgün çalışıp çalışmadığını anlamaktı. Bu sebeple ürünün bir hukuk teknolojisi ürünü mü, bir sağlık teknolojisi ürünü mü olduğu ilgili test mühendisi için çok da önemli değildi. Basit bir tabirle, herhangi bir tuşa basıldığında o tuşun nasıl bir fonksiyonu tetikleyeceğinin ve sayfanın gitmesi gereken yere gidip gitmediğinin tespit edilmesi, ilgili alanın uzmanlığını gerektiren bir durum değildi. Belirli bir teknik metodoloji her alana —hukuk, sağlık, finans ve benzeri— aynı şekilde uygulanabilirdi.

Ancak yapay zekâ ile birlikte artık salt bir teknik yetkinlikle test edilemeyecek ürünler geliştirilebilmeye başlandı. O yüzden artık yalnızca bir tuşa basıldığında ilgili tuşun hangi fonksiyonu gerçekleştireceğinin değil, aynı zamanda o tuşa basılarak oluşturulan çıktının —söz gelimi bir metnin— doğru, hukuka uygun, amaca uygun, mantıklı ve tutarlı olup olmadığının da test edilmesi gerekiyor. Bu test sürecinin ise sayısız farklı ihtimalde, sayısız farklı senaryoyu öngörerek, yine belirli bir metodoloji içerisinde yürütülmesi gerekiyor. Nitekim belirli bir senaryoda mükemmel çalışan yapı, bambaşka bir senaryoyu tamamen çalışamaz hâle getirebiliyor.

Bu yüzden hukuk bilgisi ve nosyonu, bir hukuk teknolojisi geliştirmenin omurgasını oluşturuyor. Aynı sebeple kurucu ekibinde hukukçu olmayan bir hukuk teknolojisi şirketi ne yazık ki ölü doğmuş oluyor. Zaman zaman görüşlerim için bana sunulan birçok üründe gördüğüm ortak problem, ürünün bir hukukçunun değil, mühendisin vizyonunu yansıtıyor olması. O sebeple ilk bakışta sizi karşılayan harika arayüzler, gösterişli siteler ve çok güzel düşünülmüş bazı özelliklerin birkaç günlük deneyimden sonra hafızada bıraktığı izlenim; hukuki derinlikten yoksun cevaplar ve en temel hukuki ihtiyaçları anlamaktan ve karşılamaktan uzak, sürtünmeli akışlar oluyor.

Nitekim birçok şirket, daha kendi ürününü test edebilecek know-how’a sahip değil. Dahası bu know-how, test sürecinin gerektirdiği korkunç mesai nedeniyle dışarıdan alınan danışmanlıklarla da oluşturulamaz.

Öte taraftan Lavren’de biz, bir hukuk mühendisinin onayından geçmeyen herhangi bir akışı asla müşteriyle buluşturmuyoruz. Her yeni özellik, yalnızca yazılım arka planlı bir ekip üyesi tarafından teknik yeterliliği itibarıyla test edilmiyor; bu konuda özel olarak eğitim almış, hukuk arka planlı bir ekip üyesi tarafından hukuki yeterliliği itibarıyla da test ediliyor. Lavren’in hem şekil hem de öz itibarıyla müşteriyi memnun eden çıktılarının arka planında bu sır yatıyor.

Velhasılıkelam, bir ürüne karar verirken o ürünün arkasındaki ekip, çoğu zaman üründen alacağınız performansın en büyük habercisidir. Basit gibi görünen ama çoğu zaman göz ardı edilen bu kuralı uygulamaktan çekinmeyin.

Bir sonraki yazım için ise beklemede kalın!