Bilgiye Ulaşmak Artık Kolay. Peki Doğru Bilgiyi Ayırt Edebiliyor Musunuz?

Bir kanun maddesine ulaşmak artık saniyeler sürüyor.

Bir Yargıtay kararını bulmak da.

Yabancı bir mahkeme kararını incelemek, akademik makalelere erişmek ya da yapay zekâdan belirli bir konu hakkında kısa bir özet almak da hiç olmadığı kadar kolay.

Birkaç yıl önce saatler sürebilecek birçok araştırma, bugün dakikalar hatta saniyeler içinde yapılabiliyor. Bu gelişme, hukuk mesleği açısından büyük bir avantaj sağlıyor. Ancak aynı zamanda yeni bir soruyu da beraberinde getiriyor.

Bilgiye ulaşmak bu kadar kolaylaştıysa, iyi hukukçuları birbirinden ayıran şey artık ne?

Uzun yıllar boyunca mesleki deneyim, büyük ölçüde bilgiye erişebilmekle ilişkilendirildi. Doğru kaynağı bulabilen, doğru içtihada ulaşabilen ve doğru mevzuatı hızlıca tespit edebilen hukukçular doğal olarak önemli bir avantaj elde ediyordu.

Bugün ise bilgiye ulaşmak eskisine kıyasla çok daha demokratik hâle geldi. Aynı kanun maddesine, aynı mahkeme kararına veya aynı akademik çalışmaya çok daha fazla kişi ulaşabiliyor. Yapay zekâ araçları ise bu erişimi daha da hızlandırıyor.

Ancak tam da bu noktada yeni bir gerçek ortaya çıkıyor.

Bilgiye ulaşabilmek ile doğru hukuki sonuca ulaşabilmek aynı şey değildir.

Çünkü hukukta çoğu zaman tek bir cevap yoktur. Aynı konu hakkında farklı içtihatlar bulunabilir. Akademik görüşler birbirinden ayrılabilir. Bir kanun maddesi, olayın özelliklerine göre farklı şekillerde yorumlanabilir. Hatta bazen doğru cevaba ulaşabilmek için önce doğru soruyu sormak gerekir.

İşte bu nedenle günümüz hukukçusunun en önemli becerilerinden biri, bilgi toplamak değil; bilgiyi değerlendirebilmektir.

Bir kaynağın güncelliğini sorgulamak, farklı görüşleri karşılaştırmak, eksik bırakılan noktaları fark etmek ve ulaşılan bilginin somut olaya gerçekten uygulanabilir olup olmadığını analiz etmek, artık araştırmanın ayrılmaz bir parçasıdır.

Yapay zekâ da bu dönüşümün önemli aktörlerinden biri hâline geldi. Doğru kullanıldığında araştırma sürecini hızlandırabilir, farklı kaynakları özetleyebilir veya ilk aşamada fikir verebilir. Ancak yapay zekâ da diğer tüm araçlar gibi, kendisine sunulan veriler üzerinden çalışır. Bu nedenle ürettiği bilgilerin doğruluğunu, güncelliğini ve somut olayla ilişkisini değerlendirmek yine hukukçunun sorumluluğundadır.

Belki de gelecekte hukukçuları birbirinden ayıracak olan şey, en hızlı bilgiye ulaşmaları olmayacak.

Asıl fark; hangi bilginin güvenilir olduğunu görebilmekte, hangi kaynağın daha güçlü olduğunu değerlendirebilmekte ve tüm bu bilgileri somut olayın içinde anlamlı bir bütün hâline getirebilmekte ortaya çıkacak.

Çünkü hukuk, yalnızca bilgi biriktirilen bir alan değildir. Aynı zamanda muhakeme yapılan bir alandır.

Kanun maddeleri herkese açıktır.

İçtihatlara birçok kişi ulaşabilir.

Yapay zekâ aynı kaynakları saniyeler içinde tarayabilir.

Fakat hangi bilginin gerçekten önemli olduğunu, hangi bilginin eksik kaldığını ve hangi sorunun henüz sorulmadığını fark etmek hâlâ hukukçunun en değerli becerilerinden biridir.

Belki de bugün kendimize sormamız gereken soru, "Bilgiye ne kadar hızlı ulaşıyorum?" değil; "Ulaştığım bilgiyi ne kadar doğru değerlendiriyorum?" olmalıdır.

Çünkü bilgiye herkes ulaşabilir.

Ancak doğru muhakeme, hâlâ en önemli mesleki ayrıcalıklardan biridir.